BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURULUŞUNA BAŞVURAN ERİŞKİNLERİN AKILCI İLAÇ KULLANIM TUTUM VE DAVRANIŞLARI

Gökçe Dağtekin, Zeynep Demirtaş, Melike Alaiye, Ramazan Sağlan, Muhammed Fatih Önsüz, Burhanettin Işıklı, Fatma Sultan Kılıç, Selma Metintaş

Öz


Çalışmada, yarı kırsal alanda aile sağlığı merkezlerine başvuran erişkinlerde akılcı ilaç kullanımı ile ilgili tutum ve davranışların incelenmesi amaçlandı. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi (ESOGÜ) Eğitim Araştırma Bölgesi bünyesinde bulunan dört Toplum Sağlığı Merkezi(TSM) bölgelerinden, küme örnekleme yöntemiyle rastgele olarak iki TSM bölgesi seçildi. Seçilen TSM bünyesindeki aile sağlığı merkezlerine(ASM) araştırma süresince başvuran 768 yetişkin çalışma grubunu oluşturdu. Verilerin toplanmasında kullanılan anket formun birinci bölümü katılımcıların sosyodemografik ve özgeçmiş özelliklerini, ikinci bölüm ise akılcı ilaç kullanımı ile ilgili tutum ve davranışları sorgulayan 13 sorudan oluştu. Çalışmada akılcı ilaç kullanma davranışı hekimin önerdiği miktar ve sürede ilaç kullanma olarak tanımlandı. Verilerin analizinde ki kare testi ile çoklu lojistik regresyon analizi kullanıldı. Çalışmaya katılan 768 kişinin yaşları 18-87 arasında olup ortalaması±SS 41.9±14.5 yıl idi. Çalışma grubunun %90.6’sı hekime başvurmadan ilaç kullandığı bildirirken en sık hekime başvurmadan kullanılan ilaçlar ağrı kesicilerdi. Çalışma grubunda akılcı olmayan ilaç kullanma sıklığı %53.4 olarak saptandı. Çalışma grubunda akılcı olmayan ilaç kullanma davranışı 40 yaş altında, erkeklerde, gelir düzeyi kötü olanlarda riskli olarak saptandı. Çalışmada katılımcılarda akılcı ilaç kullanma davranışının yetersiz olduğu, özellikle genç yaşlarda akılcı ilaç kullanımının azaldığı görüldü. Bireylere akılcı ilaç kullanımı ile ilgili olumlu tutum ve davranışların kazandırılması için sağlık eğitimi verilmesi gerektiği ve birinci basamak sağlık hizmetleri sunumu içine hastalarda akılcı olmayan ilaç davranışına yönelik uygulamaların yerleştirilmesinin uygun olacağı kanaatine varıldı.

Anahtar kelimeler: akılcı ilaç; tutum; davranış

RATIONAL DRUG USE ATTITUDES AND BEHAVIORS OF ADULTS WHO APPLY FOR PRIMARY HEALTH CARE IN SEMIRURAL AREAS

The aim of the study was to investigate attitudes and behaviors related to rational drug use in adults who applied to family health centers in semirural areas. Two Community Health Center (CHC) regions were randomly selected from the four CHC regions of the Eskişehir Osmangazi University (EOU) Educational Research Zone by cluster sampling method. A total of 768 adult were recruited to the family health centers within the selected CHC regions during the survey. The first part of the questionnaire used to collect data consisted of questions about the participants' sociodemographic and background characteristics and the second part consisted thirteen questions about attitudes and behaviors related to rational drug use. The rational drug use behavior in the study was defined as the use of the amount prescribed by the physician. Chi-square test and multiple logistic regression analysis were used in the analysis of the data. The mean age of the 768 participants was between 18 and 87 years and the mean ± SD was 41.9 ± 14.5 years. 90.6% of participants reported using drug without prescribed by a physician. Painkillers were the most often taken without a prescription. The incidence of irrational drug use in the study group was 53.4%. In the study group, irrational drug use behavior was found risky below 40 years of age, males and with poor income levels. Participants in the study were found inadequate of rational drug use, especially in younger age.It has been concluded that health education should be given to acquire positive attitudes and behaviors related to rational drug use by individuals and it would be appropriate to put non- rational drug behaviors into the provision of primary health care services to patients.

Key words: rational drug; attitude; behavior

 


Tam Metin:

Makale 2 (12-23)

Referanslar


WHO., The Rational use of drugs: report of the conference of experts, Nairobi, 25-29 November 1985. 1987: World Health Organization.

WHO., Antimicrobial resistance: a threat to global health security. Rational use of medicines by prescribers and patients, Apr 2005; A58/14.

Taylor, K., H. Ronte, and S. Hammett, Healthcare and life sciences predictions 2020-a bold future. Deloitte, London, 2014.

Sağır, M. and H. Parlakpınar, Akılcı ilaç kullanımı. 2014.

Hıfzıssıhha, T.S.B.R.S. and M.B.H.M. Müdürlüğü, Hekimlerin akılcı reçeteleme yaklaşımı. Araştırma Serisi. 8.

Akıcı, A. and S. Kalaça, Topluma Yönelik Akılcı İlaç Kullanımı. ed) Akıcı A, TC Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Ankara, SGK Yayın, 2013(93): p. 40-55.

Yapıcı, G., S. Balıkçı, and Ö. Uğur, Birinci basamak sağlık kuruluşuna başvuranların ilaç kullanımı konusundaki tutum ve davranışları. Dicle tıp dergisi, 2011. 38(4).

Özçelikay, G., Akılcı ilaç kullanımı üzerinde bir pilot çalışma. Ankara Eczacılık Fakültesi Dergisi, 2001. 30(2): p. 9-18.

Şendir, M., et al., Determination of rational drug use of incoming individuals to family health care centers. TAF Preventive Medicine Bulletin, 2015. 14(1): p. 15-22.

Şahingöz, M. and E. Balcı, Hemşirelerin Akılcı İlaç Kullanımı. TAF Preventive Medicine Bulletin, 2013. 12(1).

Karakurt, P., et al., Üniversite öğrencilerinde ilaç kullanımı. TAF Preventive Medicine Bulletin, 2010. 9(5): p. 505-12.

Özkan, S., et al., Bir üniversite hastanesine başvuran hastaların hasta olduklarındaki tutumları ve ilaç kullanım alışkanlıkları. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni, 2005. 4(5): p. 223-37.

Akl, O.A., et al., WHO/INRUD drug use indicators at primary healthcare centers in Alexandria, Egypt. Journal of Taibah University Medical Sciences, 2014. 9(1): p. 54-64.

Chareonkul, C., V.L. Khun, and C. Boonshuyar, Rational drug use in Cambodia: study of three pilot health centers in Kampong Thom Province. 2002.

Esin, M.N., Erişkin bireylerin ilaç kullanma ile ilgili davranışları. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 2007. 15(60): p. 139-145.

Göçgeldi, E., et al., Evlerde Artık İlaç Bulunma Sıklığı ve İlişkili Faktörlerin Araştırılması. TAF Preventive Medicine Bulletin, 2009. 8(2).

SAYGI, S., D. Battal, and N.O. SAHIN, Çevre ve insan sağlığı yönünden ilaç atıklarının önemi. Marmara Pharmaceutical Journal, 2012. 16(2): p. 82-90.

YILMAZ, S. and S. BUZLU, Antipsikotik Kullanan Hastalarda İlaç Yan Etkileri ve İlaç Uyumu. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 2012. 20(2): p. 93-103.

AKKUŞ, Y., Kars' ta 60 Yaş Üstü Bireylerin İlaç Kullanım Davranışlarının Değerlendirilmesi. TÜBAV Bilim Dergisi, 2011. 4(3): p. 214-220.




DOI: http://dx.doi.org/10.2626/estüdamhsd.v3i1.63

DOI (Makale 2 (12-23)): http://dx.doi.org/10.2626/estüdamhsd.v3i1.63.g49

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.